Trojan (truva atı), kendini yararlı ya da zararsız bir dosya veya program gibi gösterip kullanıcıya kurdurulan kötü amaçlı yazılımdır. Virüslerden farkı, kendi kendine çoğalmaması; kullanıcının onu çalıştırmasına dayanmasıdır. Çalıştıktan sonra saldırgana bilgisayarın kontrolünü verebilir, parolaları çalabilir ya da başka zararlı yazılımlar indirebilir.
Trojan Nasıl Bulaşır?
- Lisanssız (“crack”li) program ve oyunlar
- E-posta ekleri ve sahte fatura / kargo bildirimleri
- Sahte güncelleme ya da “virüs bulundu” uyarıları
- Güvenilmeyen sitelerden indirilen tarayıcı eklentileri ve mobil uygulamalar
Trojan Türleri
| Tür | Ne yapar? |
|---|---|
| Arka kapı (backdoor / RAT) | Saldırgana bilgisayara uzaktan erişim verir |
| Bilgi hırsızı (infostealer) | Tarayıcıda kayıtlı parolaları, çerezleri ve kart bilgilerini çalar |
| Bankacılık trojanı | İnternet bankacılığı oturumlarını hedef alır |
| İndirici (downloader) | Bilgisayara başka zararlı yazılımlar indirir |
| Sahte antivirüs (scareware) | Sahte tehdit uyarılarıyla ücretli “temizlik” satmaya ya da başka yazılım kurdurmaya çalışır |
Belirtileri
- Bilgisayarın nedensiz yavaşlaması ya da fanın sürekli çalışması
- Tanımadığınız programların başlangıçta açılması
- Tarayıcı ana sayfasının ya da arama motorunun kendiliğinden değişmesi
- Hesaplarınızda sizin yapmadığınız girişler
Nasıl Temizlenir?
- İnternet bağlantısını kesin; önemli hesaplarınızın parolalarını başka, temiz bir cihazdan değiştirin.
- Güncel bir antivirüs ile tam tarama yapın.
- Windows’ta Microsoft Defender’ın çevrimdışı tarama özelliğini kullanın; bazı zararlı yazılımlar yalnız Windows açılmadan önce temizlenebilir.
- Tanımadığınız programları kaldırın, tarayıcı eklentilerini gözden geçirin.
- Temizlik sonrası şüphe sürüyorsa, önemli dosyalarınızı yedekleyip işletim sistemini sıfırdan kurmak en güvenli yoldur.
Korunma
- Programları yalnız resmî kaynaklardan indirin.
- İşletim sistemini ve yazılımları güncel tutun.
- Beklenmedik e-posta eklerini açmayın.
- Önemli hesaplarda iki adımlı doğrulama kullanın.
- Sosyal mühendislik yöntemlerini tanıyın: Sosyal mühendislik nedir?